حسن الأمين ( مترجم : مهدى زنديه )

236

الإسماعيليون والمغول ونصير الدين الطوسي ( اسماعيليون و مغول و خواجه نصير الدين طوسى ) ( فارسى )

قبر « حيدر شاه » موجود است . اما وقتى به محل مذكور رفتم ، هيچ نقش يا نوشته‌اى بر سنگ قبرها نيافتم . با اين اوصاف معلوم نيست كه اين ، واقعا قبر حيدر شاه است ؟ به‌هرحال . . . در « حيدر آباد » يعنى شهرى كه از قديم شيعه‌نشين بوده است ، به جز اندكى از خاندانهاى خواجهء آقاخانى و بهرهء مستعلوى ، خانوادهء شيعى ديگرى وجود ندارد . خانواده‌هاى شيعهء اثنا عشرى ظاهرا در اين شهر معروفيتى ندارند . همچنان كه در كتابهاى خطى قديمىاى كه من به آنها دست يافتم ، يادى از « طاهر شاه » نشده است . چندى قبل به نسخه‌اى قديمى از رسالهء « وجه الدين » اثر ناصر خسرو دست يافتم كه تاريخ آن به سال 929 ه ( 1523 م ) مىرسد . اين نسخه در سال 929 ه ( 1523 م ) توسط « محب على قندوزى » اهل ايالت افغانى بدخشان نوشته شده است . در پايان اين نسخه چند صفحه به زبان فارسى وجود دارد كه از كتاب « ارشاد الطالبين فى ذكر ائمة الاسماعيليين » است . گويا نويسنده از آگاهى و فرهنگ بالايى برخوردار بوده ، زيرا در اين صفحات علاوه بر موضوع انشعاب مهم سلسله نسب امامان اسماعيلى نزارى به دو فرقه ، يكى مؤمنيه كه از جملهء آنها « طاهر شاه حسينى » است و ديگرى قاسميه كه از جملهء آنها ، « آقا خان » است ، به‌طور اختصاصى از امامت و وظايف مؤمنان نسبت به امام بحث شده است . نويسنده ، پيامبران ناطق را كه از آدم شروع و به خاتم آنها يعنى محمد ( ص ) منتهى مىشود ، ذكر و به هفت امام بعد از آنها اشاره مىكند . . . . بالاخره صفحات مزبور با نام امامان حكومت « الموت » كه آخرين آنها شمس الدين و بعد از او مؤمن شاه است ، پايان مىيابد . پس از اين مطالب به اختلاف بين فرزندان شمس الدين يعنى مؤمن شاه و قاسم شاه [ كه روى هم رفته